Tags

, , , , ,


Levensreddend handelen

Het zal je maar gebeuren: je bent ooggetuige van een groot verkeersongeval met meerdere slachtoffers. Je wil graag helpen, maar je weet niet hoe… Of je bent op het vliegveld en er is een aanslag. Ook hier vele gewonden en jij komt er zonder noemenswaardige verwondingen vanaf. Als de rookdampen wat optrekken, wil je graag anderen helpen, maar waar moet je beginnen?

Een dergelijke situatie is niet ondenkbaar. En lijkt de laatste maanden / jaren zelfs alleen maar groter te worden. Denk maar aan Parijs, Zaventem, Londen. Kan ik in zo’n situatie anderen te hulp schieten? Weet ik wat ik moet doen? Vorige maand kwam ik een bericht tegen van de GHOR (Geneeskundige HulpverleningsOrganisatie in de Regio), die op een dergelijke situatie inspringt.

Stel je je eens voor: een (groot) ongeluk… chaos en paniek… De eerste minuten zijn voor slachtoffers van levensbelang. Niet de professionele hulpverleningsdiensten, maar jij als omstander bent als eerste aanwezig. Wat doe je dan?

Een workshop Levensreddend handelen. Bij mij in de buurt. Ik heb me direct opgegeven.

Workshop

Tijdens de gratis workshop Levensreddend Handelen bij calamiteiten leren deelnemers wat ze wel en niet moeten doen bij een groot ongeval of incident (een busongeluk op de snelweg, noodweer tijdens een festival of een aanslag). Ik bezocht de workshop in Kampen, die gegeven werd door Wim Fidder, met assistentie van zijn zoon.

2017-09-18 19.20.57

“Er is een groot ongeluk gebeurd en de situatie kan nog gevaarlijk zijn. Wat doe je? Jezelf in veiligheid brengen, anderen redden, of weet je het niet?” Met deze vraag opent cursusleider Wim de workshop. Ja, wat doe je dan? Hoe reageer je in noodsituaties? Waarschijnlijk breng je jezelf in veiligheid. Misschien bekommer je je nog om mensen bij jou in de buurt. Maar ga je onbekenden redden, als je zelf nog gevaar loopt?

Ik zou me – achteraf – heel naar voelen als ik niemand heb gered, terwijl dat misschien wel had gekund. Ik wil weten wat ik kan doen in noodsituaties. En deze workshop geeft me handvatten.

Veiligheid

“Zorg voor veiligheid!” Dat is de eerste – en belangrijkste – regel, zo leren we al snel. Als de situatie niet veilig is, kan je geen anderen redden. Wat heeft een ander eraan als je jezelf de dood injaagt?

“EHBO in vier stappen”, vervolgt Wim.

  • Stap 1 is dus Zorg voor veiligheid. “En die veiligheid moet je constant in de gaten houden, ook als je bezig bent met levensreddende handelingen.”
  • Stap 2: Beoordeel het slachtoffer. “Wat is er gebeurd? Is het slachtoffer aanspreekbaar? Dan is de oorzaak gemakkelijker te achterhalen. Maar als hij buiten bewustzijn is, wil je ook weten wat er aan de hand is”, vertelt onze cursusleider. “Dus je kijkt om je heen. Zie je een ladder? Dan kan je ervan uitgaan dat het slachtoffer daar af gevallen is. Hij heeft misschien wel nekletsel, dus je mag ‘m niet verplaatsen. Maar misschien is hij niet van die ladder gevallen, en is er iets heel anders gebeurd. Je weet het niet… Je probeert een zo volledig mogelijk beeld van de situatie en van het slachtoffer te krijgen.”
  • Stap 3: Alarmeer hulpdiensten.
  • Stap 4: Verleen eerste hulp. “Maar tijdens al die stappen blijf je ook je omgeving in de gaten houden. Blijft de situatie veilig?”

“Maar waar moeten we dan op letten”, wordt er gevraagd. We zitten met een leuke groep mensen bij elkaar. “Aanspreken, aanschudden, ademhaling controleren”, somt Wim snel op. Die zin zit er in gebakken bij hem. “En als  de ademhaling hapert, als het slachtoffer rochelt, dan leg je hem in stabiele zijligging.” Hij laat zijn zoon plaats nemen op de grond, op zijn rug en stapt op hem af. “Benader het slachtoffer vanaf de kant waar zijn gezicht ligt. Dan heb je meteen al de eerste informatie. Heeft hij zijn ogen open, is hij aanspreekbaar?”

Aanschudden

Wim gaat op zijn knieën zitten naast het slachtoffer. “Ga altijd op je knieën zitten, dan zit je stevig. Veiligheid…”, verduidelijkt hij. “Hallo, hallo… Mijnheer… Hoe gaat het?” Geen reactie. Wim buigt zich over zijn ‘slachtoffer’ en hangt met zijn wang boven neus en mond van slachtoffer. “Ademhaling controleren”, verduidelijkt hij. “Je voelt of hij ademt, luistert of je ademhaling hoort, en kijkt of zijn borstkas op en neer gaat. Hier moet je wel de tijd voor nemen. Minstens tien seconden.”

Wim kijkt om zich heen. “Jij, 112 bellen. En in de buurt blijven!” Wim legt een hand op het voorhoofd van het slachtoffer en duwt met zijn andere hand de kin omhoog. Dan legt hij één arm haaks op het lichaam, legt de hand van de andere arm onder het oor van het slachtoffer, pakt de knie vast en draait het slachtoffer op zijn zij. De stabiele zijligging. “Dat doe je alleen als je tijd hebt. Als er geen andere slachtoffers zijn”, vertelt hij. “Als je geen tijd hebt, dan leg je de slachtoffers op hun buik. Op die manier kan de tong niet in de keel zakken en kan je heel veel mensen in korte tijd helpen.”

Twee aan twee gaan we nu aan de slag. De een is slachtoffer en de ander gaat hulp verlenen: aanschudden, aanspreken en ademhaling controleren. Gelukkig: het slachtoffer ademt, dus we leggen het in de stabiele zijligging…

2017-09-18 20.26.56

Als het slachtoffer niet ademt, dan rol je hem niet op zijn zij, maar ga je over tot reanimatie. Wim pakt er een dummie bij en doet voor hoe je moet reanimeren: 30 borstcompressies en twee keer beademen. En dat herhaal je totdat er hulp gearriveerd is. Omdat er veel vragen gesteld worden over de reanimatie, besluit onze cursusleider een tweede dummie neer te leggen en ons allemaal te laten oefenen op de pop. Dit hoort eigenlijk niet bij de workshop levensreddend handelen, maar het is wel nuttig.

2017-09-18 21.02.25

De workshop is vooral gericht op calamiteiten met meerdere slachtoffers, en op hulp verlenen met dingen die je voorhanden hebt als er geen EHBO-trommel is. Doel van de workshop is het vergroten van het risicobewustzijn, zodat je in een noodsituatie eerder hulp verleent.

Oefenen

Na de pauze worden we in twee groepen gedeeld. Een klein groepje wordt de gang opgestuurd. Ik blijf met nog zeven anderen achter in het leslokaal. Wij krijgen de opdracht om ergens in het lokaal te gaan liggen, op een moeilijk toegankelijke plek, misschien onder een tafel, of met een stoel over ons heen… Wij zijn slachtoffers van een ramp. We krijgen een  stukje tape om ergens op ons lichaam te plakken: dat is een bloedende wond. Dan gaat de lamp uit en worden de anderen gehaald. Zij moeten levensreddend handelen.

Onze redders komen binnen, kijken om zich heen en beginnen als dollen alle slachtoffers op hun buik te draaien. Ik lig onder een tafel, met mijn hoofd in een hoek en een stoel bovenop me. Het omdraaien gaat niet zachtzinnig en er wordt niet naar mijn bloedende schouderwond omgekeken. Ik hoor de redders rondlopen in de ruimte, op zoek naar slachtoffers. “Oh, wacht even, wonden… We moeten verbinden”, roept er een. Dan komt er een tweetal bij me. “Ik zie geen wond, waar zit die wond dan? Ze ligt onder een tafel, ik kan het allemaal niet goed zien.”

Er wordt een mobiele telefoon gepakt voor wat verlichting. Dan word ik aan mijn benen onder de tafel uit getrokken en weer op mijn rug gedraaid. De wond op mijn schouder is lastig te verbinden, vooral als je geen verband hebt. Mijn redder pakt het hengsel van een handtas en bindt die om mijn schouder. Het hengsel valt er weer af, maar mijn redder heeft geen tijd om zich daar om te bekommeren. Op naar het volgende slachtoffer.

Dan gaan de lampen weer aan. De cursusleider vraagt hoe het gegaan is en de redders geven aan dat ze het best lastig vonden. Moeilijk bereikbare plekken, geen licht… En dan komen ze tot de ontdekking dat ze een slachtoffer gemist hebben. Die lag onder een omgevallen tafel. Schrikreactie… Maar toch is de cursusleider tevreden.

Op de buik leggen

Ik ben een beetje verbaasd dat er helemaal niet gekeken is of ik nog wel adem, of ik gewond was. Ik werd zonder pardon op mijn buik gelegd en dat was het… Als ik redder zou zijn, dan zou ik toch even beter kijken naar het slachtoffer… Maar de redders deden het juist goed: veel slachtoffers: je hebt geen tijd voor persoonlijke hulp. Op de buik leggen, zorgen dat ze niet stikken in hun tong. Als de situatie stabieler is, kan je beter kijken… Leerzaam!

“Neem de situatie in ogenschouw, zorg dat de omgeving veilig is en leg de slachtoffers op hun buik. Daarna kan je je bekommeren om wondverzorging. Een actief bloedende wond bind je – boven het eerstvolgende gewricht – af met dat wat je voorhanden hebt: een riem, een sjaal, een schoenveter…” Het meest ideaal zou het natuurlijk zijn als je de wond goed kan verzorgen: druk uitoefenen op de wond en erbij blijven. Maar bij een calamiteit heb je die tijd niet, daarom bind je de wond af.

Ambulances

Laat altijd iemand 112 bellen bij een calamiteit, is het devies. Want je kan het niet alleen. “En realiseer je”, vervolgt Wim, “dat de eerste ambulance die aankomt bij een grote calamiteit, niet tot actie overgaat. Die zet een groene lamp aan en neemt de situatie op, observeert de slachtoffers, de situatie, de veiligheid. Pas de tweede ambulance komt in actie.”

We hebben vandaag dus geleerd om met weinig middelen veel te doen. In de hoop dat we het geleerde nooit hoeven toe te passen. Met een boel praktische informatie verlaten we aan het einde van de avond de cursusruimte. Een nuttige workshop!

 

 

 

Advertenties